Vừa rồi GS Trần Trí Dõi ở ĐHQG Hà Nội có trao đổi với tôi về vấn đề tộc Lạc Việt, GS cho rằng chưa đủ cơ sở khoa học để nói dân Lạc Việt là cộng đồng hỗn tạp về mặt ngôn ngữ và di cư từ lưu vực sông Dương Tử xuống định cư ở trung tâm Đông Nam Á, và người Lạc Việt không phải là người Hán (“Phi Hán”).
Tôi tán thành quan điểm trên, nhưng nói thêm rằng người Lạc Việt 骆 越 không phải là người ở lưu vực sông Dương Tử, cũng không phải là người Nam Á. Người Lạc Việt định cư ở vùng Lĩnh Nam, là một dân tộc với đầy đủ ý nghĩa: có nền văn hóa riêng, có tiếng nói và chữ viết riêng.
Người Hoa Hạ cổ đại chưa có khái niệm dân tộc chính xác như ngày nay, cho nên cứ thấy người nói thứ tiếng không phải tiếng Hán của mình thì coi là một dân tộc khác. Vì thế mà họ đưa ra lắm tên các tộc người: Ngô Việt, Dương Việt, Mân Việt, Lạc Việt… và gọi chung tất cả là Bách Việt. Thời xưa hai chữ "Việt" 粤 và 越 hoàn toàn như nhau cho nên ngày nay ta dễ nhầm "Người Việt" "Việt nhân" ( 粤 人 hoặc 越 人) là người Việt Nam.
Thực ra "Việt nhân" 粤 人 hoặc 越 人 là người Quảng Đông, tức người vốn có huyết thống Hoa Hạ nhưng nói tiếng Quảng Đông. Ví dụ Thừa tướng Lữ Gia là thủ lĩnh của người Việt ("Việt nhân" 粤 人 hoặc 越 人) Tây Âu, tức là ·người Quảng Đông. Lữ Gia từng học chữ Hán ở Trung Nguyên, cực giỏi tiếng Hán và chữ Hán, người nhà Lữ Gia mấy đời đều kết hôn với người trong gia đình các quan lại triều đình nhà Triệu.
Tóm lại, trừ Lạc Việt ra, tất cả các bộ tộc Việt còn lại đều là người vốn có huyết thống Hoa Hạ, chỉ có điều họ nói tiếng địa phương (phương ngữ), người Hoa Hạ nghe không hiểu. Ví dụ người Việt 粤人 tức người Quảng Đông, tuy họ nói tiếng Quảng Đông người miền Bắc nghe không hiểu chút nào nhưng thực ra họ là người vốn có huyết thống Hoa Hạ. Trong danh mục các dân tộc ở Trung Quốc ngày nay không hề có Việt tộc 粤 族, chứng tỏ người Quảng Đông không phải là một dân tộc.
Do cùng chủng tộc, huyết thống Hoa Hạ, có văn hóa giống nhau, nên khi quân nhà Tần đánh xuống Lĩnh Nam (217 BC~214 BC), người Việt Quảng Đông ít chống cự và mau chóng đầu hàng.
Riêng người Lạc Việt, một dân tộc độc lập với dân tộc Hán, sống chủ yếu ở Quảng Tây, thì đã tản cư vào vùng rừng núi phía Tây và chống cự kịch liệt, giết chủ tướng quân Tần là Đồ Tuy, diệt mấy vạn lính Tần, khiến nhà Tần phải ngừng tấn công một năm, sau khi bổ sung quân và đào xong kênh Linh Cừ ( nhờ đó dùng thuyền giải quyết được vấn đề chở lương thực ra mặt trận) mới tiếp tục đánh và chiếm được Lĩnh Nam (214 BC).
Trong thời gian chiến tranh, rất nhiều dân Lạc Việt đã chạy xuống phía Nam, dừng chân ở biên giới Trung Quốc-Việt Nam, làm thành dân tộc Tày. Một bộ phận đông hơn chạy sang Vân Nam, một bộ phận xuôi dòng Mekong xuống Lào và Thái Lan làm thành quần thể dân Thái Lan hiện nay. Vì thế ngày nay người Lào, người Thái Lan và người Tày-Nùng Việt Nam có thể nghe hiểu tiếng lẫn nhau.
Người Lạc Việt bền bỉ chống lại quân Tần xâm lược và tuy thất bại nhưng họ vẫn kiên cường đấu tranh giữ được tiếng nói của mình, không bị Hán hoá. Hậu duệ dòng chính của người Lạc Việt chủ yếu là dân tộc Tráng (Choang). Tiếng Tráng thuộc ngữ hệ Tai-Kadai (Tai-Kadai Languages), khác với tiếng Hán thuộc ngữ hệ Hán-Tạng (Sino-Tibetan Languages).
Hiện nay người Tráng sống tập trung trong Khu Tự trị dân tộc Tráng Quảng Tây, số dân hơn 50 triệu. Dân tộc Tráng thời cổ có chữ riêng của mình, là loại chữ vuông tạo ra trên nền tảng chữ Hán (tương tự chữ Nôm Việt Nam). Năm 1955 Nhà nước Trung Quốc sáng chế chữ viết mới cho họ, là loại chữ phiên âm Latin hoá, năm 1982 loại chữ này lại được hoàn thiện. Dù sao người Tráng cũng chỉ là một dân tộc thiểu số trong quốc gia CHND Trung Hoa rộng lớn, không phải là một quốc gia độc lập có tên trên bản đồ thế giới.
Quan điểm nói trên về vấn đề Lạc Việt của tôi có thể sai, mong các bạn phản biện, càng chỉ ra nhiều sai sót càng tốt. Xin cảm ơn.
Như tôi đã nói, trong lĩnh vực khoa học xã hội-nhân văn, không ai có thể cho mình là đúng, cho người khác là sai. Tất cả chúng ta đều đoán mò mà thôi, đều là “Thầy bói sờ voi”, đều đang cùng tiến dần đến chân lý·!